مذمّت پُرخوری در احادیث و روایات (2)

 مذمّت پُرخوری در احادیث و روایات (2)

 

در مطلب قبل ، در مورد اثرات مفید کم خوری در سلامت جسمی و ظاهری افراد صحبت کردیم. در این مطلب تاثیر کم خوردن غذا را در سلامت روحی و حالات معنوی بیان می کنیم.

 

🐾فواید باطنی کم خوری🐾

الف ــ صفای اندیشه

امام علی (ع): هر کس خوراکش کم باشد، اندیشه اش صفا می یابد. (غرر الحکم، ح 8462 ،عیون الحکم و الواعظ ،ص456 ،ح 8236)

 

ب ــ فروغ دل

پیامبر خدا(ص): اگر کسی خوراک خود را کم کند، درونش از نور سرشار می گردد. (الفردوس،ج1، ص290 ،ح1138 عن أبی هریرة، کنز العمّال، ج15، ص 244،ح40772)

پیامبر اسلام(ص): اگر کسی می خواهد خود را از دام شیطان رها کند، باید چربی اضافی بدن خود را با کم خوردن غذا از بین ببرد، زیرا در این صورت می تواند به حضور فرشتگان نائل شود و به آنچه نزد خداست، صحیح و فراوان بیندیشد.

 

ج ــ رهایی از شیطان

پیامبر خدا (ص): هر کس، از این خرسند می شود که خویش را از ابلیس برهاند، باید گوشت و چربی خود را با کم خوری، آب کند؛ چرا که با کم خوری، حضور فرشتگان و فراوان اندیشیدن در آنچه نزد خداوند است، را به دست می آورد. (الفردوس،ج3، ص536،ح5672عن ابن عبّاس)

پیامبر خدا (ص): با کمی خوراک و نوشیدنی، با نفس خویش جهاد کنید تا فرشتگان بر شما سایه بگسترند و شیطان از شما بگریزد. (تنبیه الخواطر،ج2،ص122)

پیامبر اسلام (ص): دوست داشتنی ترین شما نزد خداوند، کم خوراک ترین و سبک بدن ترین شماست.

 

د ــ در آمدن به ملکوت آسمان ها

پیامبر خدا (ص): پشمینه بپوشید و میان بر بندید و به گنجایش نیمه ی شکم بخورید تا به ملکوت آسمان ها در آیید. (مکارم الأخلاق، ج1، ص252،ح750)

پیامبر خدا (ص): هر کس شکمش پُر باشد، به ملکوت آسمان ها و زمین راه نمی یابد. (تنبیه الخواطر،ج1، ص100عن ابن عبّاس)

 

ه ــ تقرب به درگاه خداوند

پیامبر خدا(ص): کاستن از خوراک، نزد خداوند، جایگاهی والا دارد. (تنبیه الخواطر،ج2، ص119)

پیامبر خدا (ص): دوست داشتنی ترین شما نزد خداوند، کم خوراک ترین و سبک بدن ترین شماست. (کنز العمّال،ج15،ص261،ح40869)

امام صادق (ص): نزدیک ترین حالت بنده به خداوند، هنگامی است که شکم وی، سبک باشد. (الکافی، ج6، ص269،ح4)

پیامبر خدا (ص): هر کس خوراکش اندک باشد، تنش سلامت و دلش صفا می یابد؛ و هر کس خوراکش فراوان باشد، تنش بیمار و دلش سخت می گردد.

و ــ مجموعه ای از منافع کم خوری

پیامبر خدا (ص): هر کس خوراکش اندک باشد، تنش سلامت و دلش صفا می یابد؛ و هر کس خوراکش فراوان باشد، تنش بیمار و دلش سخت می گردد. (بحارالأنوار، ج66، ص331، ح5)

امام علی(ع): بر شما باد میانه روی در خوردنی ها؛ چراکه این کار، از اسراف دورتر است و مایه سلامت بیشتر تن می گردد و در پرستش، بیشتر یاری می رساند. (غررالحکم، ح6153، عیون الحکم والمواعظ، ص341، ح5833)

مصباح الشریعة ــ درحدیثی که به امام صادق (ع) منسوب است ــ : کم خوری، در میان هر طایفه ای، ستوده است؛ زیرا منفعت باطن و ظاهر، در آن است. (بحار الأنوار،ج66، ص337،ح33)

*لینک مرتبط :

مذمّت پُرخوری در احادیث و روایات(1)

منبع: تبیان

آداب خواب 🌛در طب سنتی اسلامی (2)

امام رضا (ع) می فرمایند:

ابتدا کمی روی شانه ی راست دراز بکش و بعد روی شانه ی چپ بخواب و زمانی هم که قصد بیدار شدن داری مدتی روی شانه ی راست دراز بکش.یعنی ابتدا و انتهایش باید سمت راست باشد.

سند این روایت: رساله ی ذهبیه امام رضا (ع) است. انتساب اینرساله معروف به *طب الرضا* به حضرت، توسط علمای متعدد علم حدیث مورد تایید قرار گرفته است..

بررسی خانواده حدیث: و اما دقت در سایر احادیث وارد شده در مورد وضعیت خوابیدن به نکات دیگری دست می یابیم:

الف: در حدیث دیگری از امیرمومنان  علیه السلام نقل شده که فرمودند: خوابیدن چهار قسم است: پیامبران بر پشت دراز کشیده می خوابیدند در حالی که چشم هایشان برای دریافت وحی نمی خوابیدند. مومن رو به قبله بر پهلوی راست می خوابد، پادشاهان و فرزندانشان برای گوارایی غذا بر پهلوی چپ می خوابند و ابلیس و برادرانش و دیوانگان بر روی شکم می خوابند.

( مفاتیح الحیات ص 194)

ب. امام صادق علیه السلام می فرماید: << هر گاه رسول خدا صلی اللّه علیه و آله می خواست بخوابد مسواک می زد و به رختخواب می رفت و بر پهلوی راست می خوابید و دست راست را زیر گونه راست می نهاد>>(مفاتیح الحیات)

جمع بندی ابتدایی: تا این جا مشخص می شود که:

1. وضعیت خوابیده به پشت و پهلوی راست ( در ابتدای خواب) در همه این احادیث مطلوب معرفی شده است.
2. خوابیدن به پهلوی چپ مطلوب نیست و اصل کلی این است که کسی به پهلوی چپ نخوابد ولی یک استثناء دارد و آن زمانی است که غذای فرد هنوز هضم نشده باشد. یعنی در فرد با معده پر از غذا چون خوابیدن به پهلوی چپ به هضم غذا کمک می کند بهتر است به سمت چپ بخوابد.
3. 3. خوابیدن به روی شکم برای همه افراد منع شده است.

 

سوال اول: اگر خوابیدن به پهلوی چپ برای هضم غذا مفید است چرا پیامبران و مومنان آن را رعایت نکنند و به پهلوی راست نخوابند؟؟

پاسخ: تفاوت تغذیه شاهان و صالحان: یکی از مهم ترین اصول تغذیه اسلامی این است که انسان تا گرسنه نشده نخورد و هنوز گرسنه است دست از اطعام بکشد و از پرخوری بپرهیزد و اصل دیگر این است که بین غذا و خواب فاصله کافی وجود داشته باشد  تا غذا هضم نشده نخوابد و اصل سوم این که در هر وعده یک نوع غذا میل شود و از مصرف اغذیه مختلف و ناهمگون بپرهیزد. طبیعتا چون انبیاء و مومنان این اصول رارعایت می کنند و نوعا غذایی ساده و کم حجم می خورند، هنگام خواب غذایی در معده شان نیست که نیاز به هضم داشته باشد لذا الزامی ندارند که به پهلوی چپ بخوابند. بر عکس چون سلاطین و پادشاهان معمولا سفره های رنگین داشته و در یک وعده، هم هم غذاهای متنوع می خورند و هم پرخوری می کنند. بسیار پیش می آید که حین خواب معده شان انباشته از مواد غذایی است و برای این که معده فرصت و قدرت بیشتری برای هضم داشته باشد لازم است به پهلوی چپ بخوابند.

سوال دوم:  اگر بهتر است بهتر است شاهان به پهلوی چپ بخوابند پس چرا امام رضا (ع) به خلیفه عباسی می فرمایند ابتدا به پهلوی راست بخوابد؟؟

پاسخ: در مورد این کلام امام رضا علیه السلام نظر به این است( و البته ممکن است صحیح نباشد) که علت هضم موثرتر غذا در وضعیت خوابیده به پهلوی چپ آن گونه که گفته شده است نمی تواند حرارت مبد باشد. هضم در معده عمدتا فیزیکی و شیمیایی است. حرارت بدن نیز 3پ درجه است و درجه گرمی کبد نهایتا یکی دو درجه بیشتر از این میزان است لذا معقول به نظر نمی رسد که بگوییم این حرارت اندک آن هم به واسطه جدار ضخیم معده، منشا اثر در هضم غذا باشد، و تفسیر احتمای دیگر آن به شرح زیر است:

از نظر آناتومی دوازدهه که مسیر خروجی معده است، به جدار راست معده متصل شده یعنی جهت خروج مواد معده از چپ به راست است از طرف دیگر می دانیم که اغذیه لطیف مثل آب و سوپ و سالاد و برخی میوه ها که باعث هضم سریعتری دارند زودتر از معده تخلیه می شوند. اگر اغذیه لطیف و سهل الهضم توقف بیشتری در معده داشته و با غذاهای ثقیل مخلوط شوند برای هضم آن ها مشکل ایجاد کرده و منجر به تولید اخلاط فاسد می شوند. خوابیدن به پهلوی راست در ابتدای خواب موجب تسریع تخلیه مایعات و مواد غذایی لطیف تر شده و متعاقب آن خوابیدن به پهلوی چپ باعث می شود تا مواد غذایی سنگین تر در قعر معده قرار گرفته و فرصت کافی برای هضم آن ها وجود داشته باشد.

بنابرای توصیه بر این است اگر اصول تغذیه اسلامی را رعایت می کنند به پشت پهلوی راست بخوابند که نسبت به پهلوی چپ ارجح است( و البته این که چه ارجحیتی دارد که خود موضوع یک بحث مستقل است) ولی اگر غذا هایشان هضم نشده و نمی توانند بیدار بمانند در ابتدای خواب به پهلوی راست و در ادامه تا زمانی که غذا هضم نشده  به سمت چپ بخوابند و اللّه اعلم